Stibbe Nieuw ontslagrecht – Wet(svoorstel) arbeidsmarkt in balans (Wab)


Laatst bijgewerkt op 19 maart 2019

Inleiding

Op 9 april 2018 is het Concept wetsvoorstel arbeidsmarkt in balans (de Wab) in consultatie gebracht. Hiermee zet het kabinet de eerste stap op weg naar invoering van de plannen die in het Regeerakkoord 2017-2021 zijn aangekondigd. Kern van de Wab is dat het kabinet het voor werkgevers aantrekkelijker wil maken om werknemers in vaste dienst te nemen door de kloof tussen vaste contracten en flexibele arbeid te verminderen. Om dit te bereiken wordt ook de Wet werk en zekerheid (Wwz) op een aantal onderdelen aangepast, zoals wijziging van de ketenregeling, wijziging van (de berekening van) de transitievergoeding en invoering van de ‘cumulatieontslaggrond’ (de i-grond). Op 7 november 2018 is de Wab (Kamerstuk 35074) ingediend bij de Tweede Kamer. Op 5 februari 2019 werd de Wab aangenomen door de Tweede Kamer. 

De praktijkgroep Employment, Pensions & Incentives (EPI) van Stibbe volgt de wijzigingen die de Wab aanbrengt in het door de Wwz gewijzigde flex- en ontslagrecht op de voet. In dat kader is de “Wet(svoorstel) per artikel pagina Wab” beschikbaar, waarop per te wijzigen wetsartikel de relevante parlementaire geschiedenis wordt ontsloten. Hierdoor worden de gevolgen van de Wab op een duidelijke wijze voor u inzichtelijk gemaakt.

Mark up Wab

Daarnaast kunt u gebruik maken van onze mark up van Boek 7, Titel 10 BW en de Waadi (versie 8 februari 2019). Hierin zijn de door de Wab beoogde wijzigingen, inclusief het overgangsrecht, weergegeven. Tevens zijn in deze mark up de wijzigingen die de Wet wijziging transitievergoeding (Kamerstuk 34699, Stb. 2018, 243) naar verwachting per 2020 aanbrengt in de artikelen 7:673 BW, 7:673b BW en 7:673e BW met het bijbehorende overgangsrecht opgenomen. Bovenaan elk te wijzigen wetsartikel is in een legenda vermeld wat er gewijzigd wordt.

Inhoud Wab

Hieronder kort en op hoofdlijnen de belangrijkste voorstellen uit de Wab.

Ontslagrecht

Cumulatiegrond
Door de invoering van een cumulatiegrond (de 'i-grond') wordt het voor werkgevers weer iets eenvoudiger om werknemers te ontslaan. Deze cumulatiegrond moet een rechter de mogelijkheid bieden om bij meerdere 'niet-voldragen' ontslaggronden toch tot ontslag over te gaan. Er moet sprake zijn van een combinatie van omstandigheden uit twee of meer ontslaggronden (de redelijke gronden voor ontslag c tot en met h uit artikel 7:669 lid 3 BW). Hier staat tegenover dat de rechter (naast de transitievergoeding en eventuele billijke vergoeding) ter compensatie een extra vergoeding kan toekennen aan de werknemer. Deze extra vergoeding bedraagt maximaal de helft van de transitievergoeding.

Transitievergoeding
Voorgesteld wordt om werknemers al vanaf het eerste begin van de arbeidsovereenkomst recht te geven op een transitievergoeding, in plaats van pas na verloop van twee jaar. Hier staat tegenover dat de transitievergoeding voor elk jaar dienstverband een derde van het maandsalaris zal bedragen. Dit geldt ook voor de dienstjaren van een arbeidsovereenkomst na verloop van tien jaar, die nu nog zwaarder wegen in de berekening. Voorts wordt voor kleine werkgevers een regeling voorgesteld om de transitievergoeding te compenseren als ze hun bedrijf moeten beëindigen wegens pensionering, ziekte of overlijden. Dit laatste wordt verder uitgewerkt in aanvullende regelgeving.

Flexrecht

Verruiming ketenregeling
Waar de Wet werk en zekerheid (Wwz) de periode waarna elkaar opvolgende arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd van rechtswege overgaan in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde nog terugbracht van drie naar twee jaar, wordt met de Wab de maximale duur van de keten teruggebracht naar drie jaar. Het maximum aantal tijdelijke arbeidsovereenkomsten blijft drie. De mogelijkheid wordt geïntroduceerd om bij cao de tussenpoos van zes maanden te verkorten tot drie maanden, mits sprake is van terugkerend tijdelijk werk dat maximaal negen maanden per jaar kan worden gedaan. Ook wordt de mogelijkheid ingevoerd een uitzondering op de ketenregeling te maken voor invalkrachten in het primair onderwijs.

Oproepovereenkomst
In artikel 7:628a lid 9 BW wordt een nieuwe definitie ingevoerd: de 'oproepovereenkomst'. Dit is (enigszins versimpeld gezegd) de overeenkomst waarbij: (a) de omvang van de arbeid niet is vastgelegd als één aantal uren per tijdseenheid; en (b) de werknemer geen recht heeft op het naar tijdruimte vastgestelde loon als hij niet gewerkt heeft. Als sprake is van een oproepovereenkomst, dan geldt het volgende.

  • De werkgever moet de werknemer ten minste vier dagen van te voren oproepen. Als dit niet tijdig (en schriftelijk of per e-mail) gebeurt, dan hoeft de werknemer geen gehoor te geven aan de oproep. Bij cao kan de oproeptermijn worden verkort tot 24 uur.
     
  • Als een eenmaal gedane oproep binnen vier dagen weer wordt ingetrokken, dan behoudt de oproepkracht zijn recht op loon over de periode waarvoor hij was opgeroepen.
     
  • "Steeds als de oproepovereenkomst een jaar heeft geduurd," moet de werkgever de werknemer een schriftelijk of elektronisch aanbod voor een arbeidsovereenkomst doen voor het aantal uur dat hij het jaar ervoor gemiddeld heeft gewerkt. Zolang de werkgever verzuimt dit aanbod te doen, heeft de oproepkracht recht op loon over dit aantal uren.

Proeftijd
In de Wab werd beoogd de maximale proeftijd voor arbeidsovereenkomsten voor onbepaalde tijd te verlengen van twee naar vijf maanden. Bij een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd met een looptijd van minimaal twee jaar zou de maximale proeftijd drie maanden worden. Door aanname van amendement nr. 38, dat regelt dat de voorgestelde verlenging van de proeftijd wordt geschrapt, maken deze wijzigingen geen deel meer uit van de Wab. De wetstechnische verduidelijking van artikel 7:652 BW wordt wel behouden; deze verduidelijking heeft inhoudelijk geen gevolgen.

Payrolling
Met de Wab komt nog een nieuwe definitie in het Burgerlijk Wetboek: de payrollovereenkomst wordt voortaan gedefinieerd als "de uitzendovereenkomst, waarbij de overeenkomst van opdracht tussen de werkgever en de derde niet tot stand is gekomen in het kader van het samenbrengen van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt en waarbij de werkgever alleen met toestemming van de derde bevoegd is de werknemer aan een ander ter beschikking te stellen." Het lichtere arbeidsrechtelijke regime dat van toepassing is op de uitzendovereenkomst wordt buiten toepassing verklaard voor payrolling. In de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi) wordt daarnaast opgenomen dat de payrollwerknemer recht heeft op dezelfde primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden als werknemers van de opdrachtgever. Ook krijgen payrollwerknemers recht op een 'adequate' pensioenregeling.

WW-premiedifferentiatie
Om het aangaan van arbeidsovereenkomsten voor onbepaalde tijd voor werkgevers aantrekkelijker te maken, wordt een WW-premiedifferentiatie tussen vaste en tijdelijke contracten voorgesteld. Een lagere premie voor arbeidsovereenkomsten voor onbepaalde tijd (met een eenduidig vastgelegde arbeidsomvang) en een hogere premie voor arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd. Ook wordt de aard van de arbeidsovereenkomst voor werknemers zichtbaar via hun loonstrook.

Inwerkingtreding
Het beoogde tijdstip van inwerkingtreding van de voorgestelde wijzigingen op het terrein van het flex- en ontslagrecht is 1 januari 2020.

Stand van zaken Wab

Tijdpad wetgevingsproces

Plaatje Wab-001

  • 19.03.2019 Voorbereidend onderzoek door Eerste Kamercommissie voor SZW plaatsgevonden. Het voorlopig verslag is in bewerking. De commissie streeft (vooralsnog) naar plenaire afronding van de behandeling van de Wab voor de Kamerwisseling in juni 2019.
  • 12.03.2019 Deskundigenbijeenkomst inzake de Wab plaatsgevonden
  • 05.02.2019 Wetsvoorstel aangenomen door de Tweede Kamer
  • 31.01.2019 Wab plenair behandeld in de Tweede Kamer
  • 03.12.2018 Rondetafelgesprek Wab in de vaste commissie voor SZW
  • 07.11.2018 Wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer
  • 11.10.2018 Raad van State stelt advies vast 
  • 05.07.2018 Adviesaanvraag aanhangig bij de Raad van State
  • 29.06.2018 De ministerraad heeft ermee ingestemd om het (concept) wetsvoorstel Wab voor advies naar de Raad van State te sturen.
  • 09.04.2018 – 07.05.2018 Internetconsultatie
    • Klik hier voor de link naar deze consultatie
    • Klik hier voor de link naar de consultatiereacties.
  • 09.04.2018 Concept memorie van toelichting
  • 09.04.2018 Concept wetsvoorstel

Kamerstukken Wab (Kamerstuk 35074)

Deskundigenbijeenkomst Wab Eerste Kamercommissie SZW

Op 12 maart 2019 hield de Eerste Kamercommissie voor SZW een deskundigenbijeenkomst over de Wab. Deze deskundigenbijeenkomst had als doel commissieleden meer inzicht te geven in de argumenten voor en de argumenten tegen de Wab, voordat zij verdere vragen stellen aan de minister van SZW. Tijdens deze deskundigenbijeenkomst gaven deskundigen (wetenschappers, juristen, sociale partners) een inleiding waarna per blok ruimte was voor gedachtewisseling met de commissie. Ter voorbereiding van de deskundigenbijeenkomst zijn (ook) onderstaande position papers ingediend.

→ Klik hier voor het programma van de deskundigenbijeenkomst
→ Klik hier voor een overzicht van de vragen vanuit de fracties

→ Klik hier voor het conceptverslag van de deskundigenbijeenkomst
→ Klik hier voor het videoverslag van de deskundigenbijeenkomst

(bron: website Eerste Kamer

Rondetafelgesprek Wab Tweede Kamercommissie SZW

Op 3 december 2018 vond in de vaste commissie voor SZW van de Tweede Kamer een rondetafelgesprek plaats over de Wet arbeidsmarkt in balans (Wab). Vertegenwoordigers van diverse groepen (wetenschappers, juristen, sectoren en sociale partners) zetten tijdens dit gesprek hun visie uiteen over de Wab. Ter voorbereiding van dit rondetafelgesprek zijn onderstaande position papers ingediend. 

→ Klik hier voor het conceptverslag van dit rondetafelgesprek
→ Bekijk de (video)weergave van dit rondetafelgesprek (in Internet Explorer):

 

(bron: website Tweede Kamer)

(Ontwerp) lagere regelgeving Wab

Op 12 november 2018 is een (groot) gedeelte van de (concept) lagere regelgeving behorende bij de Wet arbeidsmarkt in balans (Wab) in consultatie gebracht. De einddatum van deze consultatie(s) was 10 december 2018. Op 15 februari 2019 is het Ontwerpbesluit voorwaarden adequate pensioenregeling payrollkrachten in consultatie gebracht. De einddatum van deze consultatie is 16 maart 2019.

Ontslagrecht

Flexrecht

  • 15.02.2019 Ontwerpbesluit voorwaarden adequate pensioenregeling payrollkrachten
    Payrollwerknemers hebben op grond van de Wab recht op een adequate pensioenregeling als voor vergelijkbare werknemers van de inlener of in de betreffende sector een pensioenregeling geldt. Indien de werknemer niet deelneemt aan de regeling van de inlener moet de pensioenregeling voldoen aan de voorwaarden die worden gesteld met dit besluit. Zie voor de grondslag van dit besluit artikel 8a lid 6 Waadi (nieuw).
    → Klik hier voor de nota van toelichting bij dit besluit
    → Klik hier voor de reacties op de consultatie
  • 12.11.2018 Ontwerpbesluit nadere regels over oproepovereenkomsten
    Dit ontwerpbesluit geeft duidelijkheid welke arbeidsovereenkomsten niet worden aangemerkt als oproepovereenkomst. Zo wordt geregeld dat arbeidsovereenkomsten, waarin vergoede consignatiediensten of vergoede beschikbaarheidsdiensten in de zorg zijn afgesproken, niet worden gezien als oproepovereenkomsten. Hierdoor vallen deze arbeidsovereenkomsten niet onder de oproepmaatregelen en kan de lage WW-premie worden afgedragen, mits sprake is van een schriftelijke arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. Zie voor de grondslag artikel 7:628a lid 10 BW.
    → Klik hier voor de reacties op de consultatie

WW-premiedifferentiatie

Literatuur

  • J.J.M. de Laat, ‘WAB: een Wetsontwerp Arbeidsrecht in Beroering?’, TvPP 2018/5
  • P. Sick, ‘Haastige spoed... Inleiding bij het thema Wet arbeidsmarkt in balans’, TRA 2018/69
  • S.S.M. Peters, ‘Proeftijd XL: complexiteit die niet (ver)leidt tot meer vastigheid’, TRA 2018/70
  • M. Verhagen, ‘De nieuwe ketenbepaling: de regeling voor werk of werkloosheid’, TRA 2018/71
  • B. Barentsen, ‘Transitievergoeding’, TRA 2018/72
  • R.A.A. Duk, A. Keizer & H.W.M.A. Staal, ‘Cumulatie van ontslaggronden’, TRA 2018/73
  • E.W. de Groot & M.S. Houwerzijl, ‘Rechtspositie van oproepkrachten verder versterkt’, TRA 2018/74
  • F.G. Laagland, ‘Payrolling: het initiatiefwetsvoorstel maar dan net iets anders’, TRA 2018/75
  • W.L. Roozendaal, ‘Premiedifferentiatie WW’, TRA 2018/76
  • P. Kruit & L.V.V. Meijers, ‘De cumulatiegrond: zijn de puntjes op de ‘i’ gezet?’, TAP 2018/161
  • R.M. Beltzer, ‘De Wet arbeidsmarkt in balans’, TAO 2018/2, p. 73-79
  • P. Wolters, ‘Geconsolideerde Wettekst Boek 7, Titel 10 BW’, TAP 2018/157
  • A.R. Houweling & M.J.M.T. Keulaerds, ‘VAAN - VvA - Wab - Eindconclusie’, TAP 2018/156
  • L. van den Berg, ‘VAAN - VvA - Wab - Premiedifferentiatie’, TAP 2018/155
  • D.M.A. Bij de Vaate & P. Vestering, ‘VAAN - VvA - Wab - Transitievergoeding’, TAP 2018/154
  • F.M. Dekker & J.H. Even, ‘VAAN - VvA - Wab - Cumulatiegrond en vergoeding’, TAP 2018/153
  • P.J.B.M. Besselink, ‘VAAN - VvA - Wab - Ketenregeling’, TAP 2018/152
  • P.J.B.M. Besselink, ‘VAAN - VvA - Wab - Oproepovereenkomst’, TAP 2018/151
  • P.A. Charbon, ‘VAAN - VvA - Wab - Bijzondere bedingen’, TAP 2018/150
  • J.P.H. Zwemmer, ‘VAAN - VvA - Wab - Payrolling’, TAP 2018/149
  • A.R. Houweling & M.J.M.T. Keulaerds, ‘VAAN - VvA - Wab - Algemene inleiding’, TAP 2018/148
  • F.J.L. Pennings, ‘Balancerende kloven van de arbeidsmarkt’, TRA 2018/55

Extra informatie

Nieuwsberichten